Schokkende onthullingen: Wanbeheer en gesjoemel met sperma en eicellen in Belgische ziekenhuizen.
Onafhankelijk onderzoek door HLN werpt een verontrustend licht op de vruchtbaarheidsklinieken in België. Recent vrijgegeven, en maandenlang achtergehouden, overheidsrapporten leggen systematisch wanbeheer en fraude bloot bij de omgang met eicellen en sperma in ziekenhuizen.
Wat de inspectierapporten onthullen
De inspectieverslagen schetsen een schokkend beeld van hoe regels structureel worden overtreden en procedures gebrekkig of niet worden uitgevoerd in vruchtbaarheidstrajecten.
* Illegale praktijken en fraude: Er zijn 51 strafbare feiten vastgesteld in 28 vruchtbaarheidscentra.
Artsen hebben zich onder andere schuldig gemaakt aan schriftvervalsing om te verbergen dat inseminaties in privépraktijken plaatsvonden in plaats van in het vergunde ziekenhuis.
* Zo werd in minstens twee ziekenhuizen de strenge veiligheidsregels aan hun laars gelapt door zaadstalen (positief getest op HIV, syfilis of hepatitis) samen met veilige stalen te stockeren of te transporteren, met risico op besmetting van gezonde vrouwen en baby’s.
* In 2023 werd in één ziekenhuis een kind verwekt met zaad van een geblokkeerde donor, die een verhoogd risico had op het doorgeven van een genetische afwijking.
* Bij minstens twee andere ziekenhuizen is geknoeid met embryo’s, waarbij personeel per ongeluk een embryo bij de verkeerde vrouw plaatste.
Structurele tekortkomingen: Er zijn ook problemen met het personeel, dat soms onvoldoende is opgeleid of gebrekkig wordt opgevolgd. Sommige centra zijn na bijna twintig jaar nog steeds niet in orde met cruciale procedures, zoals het systematisch registreren van incidenten of het doen van meldingen bij het FAGG.
Rol van de overheid en justitie
De wantoestanden lijken verder te gaan dan louter toevallig geknoei en wijzen op structurele nalatigheid en bewust gesjoemel in een sector die met wetten uit 2008 had moeten werken.
* Sinds 2020 heeft het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) al dertig processen-verbaal naar het parket gestuurd, wat enkel gebeurt bij herhaalde inbreuken, zeer flagrante overtredingen of kwaadwillige bedoelingen. Ondanks deze documentatie, heeft dit in het verleden nog nooit tot sancties geleid; ziekenhuizen kregen hooguit een waarschuwing of kortstondige schorsing.
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) wordt onder vuur genomen omdat hij sinds 2020 bevoegd is, maar niet eerder heeft ingegrepen. Hij legt de verantwoordelijkheid bij het FAGG, dat zijn kabinet naar eigen zeggen niet voldoende informeerde.
Belangrijk om te weten: Hoewel het FAGG sinds 2020 in 30 gevallen een proces-verbaal naar het parket heeft gestuurd, is er over de opvolging en de stand van zaken van de meeste van deze dossiers bij Justitie geen duidelijkheid. Dit betekent ook dat melders en klagers en slachtoffers, potentieel benadeelden eerder niet dan wel op de hoogte zijn van de verdere behandeling van hun informatie door de parketten. Vele weten niet dat informatie van hen werd overgemaakt aan parketten.